Aktüel

Dooring ve Dutch Reach Nedir?

Yayın tarihi: Kelime sayısı: 1517

Bisiklet kullanımında hareket eden araçlar kadar duran araçlar da tehlike arz etmektedir. Hatta özellikle sıra halinde park etmiş araçların ve ticari taksilerin yoğun olduğu caddeler bisikletli trafik kazalarının (karayolu üzerinde hareket halinde olan bir veya birden fazla aracın karıştığı ölüm, yaralanma ve/veya zararla sonuçlanmış olan olay) daha da sık görültüğü alanlar olarak belirtilebilir. Durma ve geçiş mesafelerine dikkat edilmemesi, kas gücü ile hareket eden araçların (bisiklet, kaykay, paten, unicycle vb.) hareket halindeyken sıkıştırılması gibi hareket halinde söz konusu olan durumların yanı sıra dooring yani duran araçtan çıkan kişinin kontrol etmeksizin araç kapısını açıp dışarı çıkması başlıca kaza nedenleri olarak gösterilebilir.

Dooring Nedir?

Dooring (bike-dooring ya da car-dooring) dilimizde karşılığı olmayan, kabaca kapılanmak olarak ifade edebileceğimiz bir durum. Özet bir şekilde anlatmak gerekirse, duran bir aracın yol akışını kontrol etmeksizin kapıyı açması sonucu bisikletli, kaykaylı, patenli vb. kişinin kapıya çarpmasıyla ortaya çıkan trafik kazası olarak ifade edilebilir. Araba sürücüleri ve yolcuları için alelade bir durummuş gibi görünen bu ihmalkarlık nedeniyle ciddi yaralanmalar ve ölümler söz konusu olmaktadır. Özellikle bisiklet gibi alternatif ve çevreci araç kullanımının yoğun olduğu bazı Avrupa ülkeleri1 ve Amerika eyalatlerinde2 dooring yasalarca tanımlanmıştır. İhmalkarlık/dikkatsizlik sonucu ortaya çıkan kaza durumuna istinaden hatırı sayılır cezalar ve masrafların karşılanması söz konusu olmaktadır.

Örnek teşkil eden davaların temel aldığı durumlar ise şu şekilde ifade edilebilir;

  • Şerit halinde park etmiş araçlarda (özellikle 2 şeritli yollarda) bisiklet sürücülerinin bu tür durumlara karşı önlem alma imkanları sınırlıdır
  • Trafik akışına istinaden dooring sadece bisiklet gibi ulaşım araçları için değil, diğer motorlu araçlar için de trafik kazasına sebebiyet verebilmektedir
  • Araçtan çıkan kişi (sürücü, şoför, yolcu, hizmetli vb.) de risk altındadır

Ülkemizdeki işlek caddeler ve araç akışı göz önüne alındığında bilinmesi gereken bazı hususlar şunlardır:

  • Borçlar Kanunu’nun 49. maddesi “Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür.” ve 50. maddesi “Zarar gören, zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır. Uğranılan zararın miktarı tam olarak ispat edilemiyorsa hâkim, olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri göz önünde tutarak, zararın miktarını hakkaniyete uygun olarak belirler.” ifadelerini taşır. Bu nedenle olası bir trafik kazasında söz konusu olan bir hasarı geçiştirmemek oldukça önemli3.
  • Karayollaro Trafik Yönetmeliği’nin 7. maddesine göre emniyet hizmetleri sınıfından her kademedeki personelin “trafik düzensizliğine neden olan; duraklama ve parketmelere engel olunmasını, trafik tıkanık ve sıkışıklıklarının giderilmesini sağlama” yetkisi vardır. Bu nedenle trafik kazasına sebebiyet verecek durma, duraklama ve parketmeleri bildirmek hem sizin hem de sizden sonra ilgili noktadan geçecek bisiklet sürücüsü için hayati olabilir. Yönetmeliğe göre İspark vb. işletmeler caddelerin tek şeridinde park hizmeti verebilmektedir. 3 şeritli bir yolda 2. şeritteki akışın park etmiş araçlarla engellenmesi suçtur ve cezai işlem uygulanır, mümkünse araçlar çekilir. 94. maddesine göre araç sürücüleri “Gidişe ayrılan yol bölümünün en son şeridini sürekli işgal etmemek”le yükümlüdürler. Bisiklet ve benzeri alternatif ulaşım araçları sürücüleri ise “İki yönlü dört veya daha fazla şeritli yollarda, motosiklet, otomobil, kamyonet, minibüs ve otobüs dışındaki araçları sürenler, geçme ve dönme dışında en sağ şeridi izlemek” zorundadırlar.

    103. maddesine göre “Geçişin, geçilen araçlar için bir güçlük yaratmayacak şekilde ve araçlarının bu geçişe uygun durumda bulunması” mecburidir. Yani, alternatif ulaşım aracını geçen sürücü araçtan çıkış/yolcu indirme durumunda kapının açılma payını (door zone) dikkate almak, minimum takip mesafesi kadar (madde 107) alan bırakmak, aracın şerit akışını engellemesi durumunda bisiklet sürücüsünün şerit değiştirerek diğer araçlar arasında kalmayacağından emin olmak zorundadır. Bisiklet sürücüsü geçme işlemini “geçilecek aracın solundaki şeritten” yapmak zorundadır. Bu nedenle araçtan inişlerin en sağ şeritten ve sağ kapıdan yapılması olası trafik kazalarının önüne geçecektir. Araçların sağından veya banketten yararlanmak suretiyle geçmek yasaktır.

    106. maddeye göre “Taşıt yolunun dar olduğu yerlerde aksini gösteren bir trafik işareti yoksa motorsuz araçları sürenler motorlu araçlara geçiş kolaylığı sağlamak zorundadırlar.” Ayrıca 109. maddede uyarınca kavşaklarda geçiş hakkı kurallarına da uyulması gerekmektedir.

    108. maddeye göre “Araç sürücülerinin araçlarını zorunlu bir neden olmadıkça, diğer araçların ilerleyişine engel olacak şekilde yavaş sürmeleri, belirlenen hız sınırlarının çok altında ve trafiğin akışına engel olacak şekilde sürmeleri, güvenlik nedeni veya verilen herhangi bir talimata uyulması dışında, başkalarını rahatsız edecek veya tehlikeye sokacak şekilde gereksiz ve ani yavaşlamaları yasaktır.” Özellikle ticari taksiler bu made uyarınca sıklıkla kural ihlali yapmaktadırlar.

    110. maddeye göre “aksine bir işaret bulunmadıkça araç sürücüleri araçlarını, gidiş yönlerine göre yolun en sağ kenarında durdurarak, yolcularını sağ taraftan indirmek ve bindirmek, yolcular da araçların sağ tarafından inmek ve binmek zorundadırlar. Karayolunu kullananlar için bir tehlike ve engel teşkil etmeyeceğinden emin olunmadıkça araç durmadan kapı açmak, kapıların kapanmasını beklemeden hareket etmek, durakladıktan sonra aracın sağını kontrol etmeden kapı açmak ve kontrolsüz inip binmek, taşıt yolu üzerinde araçların sol kapılarından yolcu indirip bindirmek” yasaktır.4.

Dooring için tam bir karşılık olmamasına karşın (en yakın ifadeye yönetmeliğin 110. maddesinde karşılaşıyoruz) ihmal sonucu söz konusu olabilecek trafik kazalarına sebebiyet verecek durumların açık bir şekilde belirtildiğini görmekteyiz. Peki ne yapılabilir? Elbette bisiklet yolları, şeritleri (bike lane) oldukça kritik bir öneme sahip. Bunun yanı sıra bisiklet kullanımına yönelik farkındalık çalışmalarının yapılması da gerekiyor. Bireysel önemler almak adına ise, bisiklet sürücülerinin kapı mesafesini (door zone) dikkate alarak geçiş sağlaması, araçtan inen sürücü, şoför, yolcu, hizmetli vb. kişilerin de trafik akışını kontrol ederek araçtan inmesi önemli. Hatta bu vesileyle bireysel çözüm aşamasında Dutch Reach tekniği de kullanılabilir.

Dutch Reach Nedir?

Tıpkı dooring gibi dutch reach ifadesinin de tam bir karşılığı mevcut değil. Ancak, özetlemek gerekirse belirli bir kontrol akışı sağlandıktan sonra, dikkatli bir şekilde araç kapısının kapıya uzak olan elinizle açılması ve araçtan inilmesi olarak ifade edilebilir5.

Adımlar şu şekildedir (soldan kapıdan çıkış için):

  1. Aynalar vasıtasıyla araç etrafındaki akış kontrol edilir,
  2. Sol omuz üzerinden araç arkasına bakılır,
  3. Sağ ve sol el ile araç kapısı tutulur,
  4. Sol omuz üzerinden araç arkasına tekrar bakılır,
  5. Kapı önce hafif açılır, yine aracın arkası kontrol edilir,
  6. Akışın güvenli olduğundan emin olunduğunda kapı çıkış için yeteri kadar açılır ve araçtan çıkış yapılır.
Kaynakça nedir?
  1. Lawyer Monthly, Proposed ‘Car Dooring’ Rules To Protect Cyclists Not Enough (2017), Son Erişim: 28 Haziran 2018

    Henry Robertshaw, Cyclist knocked off bike then nearly run over in shocking dooring incident (2017), Son Erişim: 28 Haziran 2018

  2. What is dooring and what can be done about it?, Son Erişim: 28 Haziran 2018

    Ken McLeod, Bike Law U: Dooring (2015), Son Erişim: 28 Haziran 2018

    Dooring Accidents, Bay Area Bicycle Law, Son Erişim: 28 Haziran 2018

  3. Türk Borçlar Kanunu, Haksız Fiillerden Doğan Borç İlişkileri, Sorumluluk, Madde 49-50
  4. Karayolları Trafik Yönetmeliği
  5. Roger Harrabin, Cycling: Groups call for action on ‘car-dooring’ (2017), Son Erişim: 28 Haziran 2018

    Dooring. (n.d.). Wikipedia. wikipedia.org/wiki/Door_zone, Son Erişim: 28 Haziran 2018

    Hugh Morris, How to do the Dutch Reach (and potentially save someone’s life) (2017), Son Erişim: 28 Haziran 2018

    Dutch Reach Project, Son Erişim: 28 Haziran 2018

Hey! Bir dakika!

Yeni içeriklerden haberdar olmak ister misin?


Kayıt Ol!

Etiketler

Yorumlar

Yazıyla ilgili düzenleme gönder!

Neden Yoldan Çıktım?

Neden Yoldan Çıktım?
Ekoyurttaş. Yazar, çizer, yürür-gezer, bisikletle ulaşır. Daha az tüketmenin, tüketmekten çok üretmenin, dönüştürmenin yollarını arar, paylaşır.

Sonraki Yazı

Aktüel

Endemik Tür Nedir?

Nadir bitki ve hayvan türlerinin yanı sıra belirli bir bölgede yaşamını sürdüren endemik canlı türlerine dair pek çok merak ettiğim konu...

Önerilen Yazılar