Aktüel

Temel İlk Yardım Nedir? İlk Yardım Eğitimi Neden Gereklidir?

Yayın tarihi: Kelime sayısı: 2350

Evinizden çıktınız, yolda yürüyorsunuz ve bir anda karşınızda bir kaza meydana geliyor. Elbette temennim bu ve benzeri durumların olmaması yönünde ancak güvenlik anlamında oldukça zayıf bir ülkede yaşadığımız gerçeğini de yadsıyamayız. İlla kaza da olmasına gerek yok, ayak burkulmasından sara krizine, birinin kalp krizi geçiriyor olmasından susuz kalmasına bir çok farklı sağlık sorunuyla da karşılaşmamız olası. Böyle bir durumda ne yapıyorsunuz? Nasılsa birileri sağlık görevlilerini ara diyenlerden misiniz? Hastayı, yaralıyı karga tulumba taksiye koyup en yakın hastaneye götürenlerden mi? Belki de bir şey olmaz, gelir kendine birazdan diyerek yola devam edenlerden mi? Unutmayın, bir gün benzer bir durumda kalmanız her zaman olası. Diğer yandan Türkiye’nin Avrupa Birliği üyelik sürecinin bir parçası olarak, 20/06/2012 tarihinde onaylanarak yürürlüğe giren 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunuyla ilk yardım iş yerleri için de önem oluşturmaya başladı (TMMOB İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Raporu, Şubat 2017) ve istihdam edilen her yirmi personel için bir, ilgili mevzuata göre ağır ve tehlikeli işler kapsamında bulunan işyerlerinde, her on personel için bir olmak üzere (İlkyardım Yönetmeliği maddelerine göre) ilk yardım sertifikalı biri bulundurma şartı getirildi. Ev, iş yeri, cadde, kamp alanı… bulunduğunuz yer her neresi olursa olsun ilk yardım konusunda bilgili olmak hem kendiniz hem de yardım edebileceğiniz başkaları olabileceği için bir yükümlülük.

İlk Yardım

İlk Yardım Nedir?

Karşılaştığınız bir kaza ya da yaşamsal tehlike oluşan durumda sağlık görevlilerinin veya ilk yardım eğitimi almış birinin sağlık görevlileri bölgeye ulaşana ve/ya tıbbi yardım sağlanıncaya kadar kazaya veya tehlikeye maruz kalmış kişi veya kişilerin sağlık durumunun daha kötüye gitmesini önlemek ve gerekliyse hayatın kurtarılması amacıyla izin verilen tekniklerin olay yerinde, tıbbi araç gereç aranmaksızın mevcut araç ve gereçlerle gerçekleştirildiği ilaçsız uygulamalardır.

Bu uygulamaların amacı;

  1. Yaşamsal fonksiyonların sürdürülmesini sağlamak,
  2. Hasta ya da yaralının durumunun kötüleşmesini engellemek,
  3. İyileştirmeyi kolaylaştırmak.

olmalıdır. Özellikle bu konuda bilinçsiz insanların durumun ortaya çıkardığı panikle hareket etmeleri sonucu söz konusu olabilecek durum daha vahim hale gelebilmektedir ve bazen unutmamak gerekir ki, hiçbir şey yapmayıp sadece zamanında sağlık ekibine doğru bir şekilde adres tarif etmek ve tehlikenin artmasını önlemek amacıyla çevre güvenliği sağlamak daha öncelikli olabilir.

Bu nedenle, ilk yardım eğitimi almamışsanız, almaya vaktiniz yoksa ya da başka nedenlerden dolayı bu tür bir eğitime dahil olamıyorsanız dahi herhangi bir acil sağlık müdahalesi durumunda;

  • Öncelikle 112‘yi aramalı,
  • Mümkün olduğu kadar anlaşılır bir şekilde kaza durumunu ve yaralıların durumunu belirtmeli,
  • Açık bir şekilde belirgin noktalar (AVM, Plaza, Cadde, Devlet Kurumu vb.) belirtilerek adres tarif etmeli,
  • Sizden istenen herhangi bir şey olursa bunu yerine getirmelisiniz.

Yaralılara temas, bu konuda bilginiz yoksa, çevrede yanma-patlama gibi bir durum söz konusu değilse ve aksi belirtilmemişse en son yapmanız gereken şey olmalıdır. 112’ye haber verdikten sonra aşağıda yer alan ilgili diğer birimlere konuyu iletebilirsiniz.

  • 110 – İtfaiye
  • 154 – Trafik
  • 155 – Polis İmdat
  • 156 – Jandarma
  • 158 – Sahil Güvenlik
  • +90 (212) 217 04 10 AKUT Arama Kurtarma Derneği
İlk Yardım

İlk Yardımın Temel Uygulamaları Nelerdir?

İlk yardımın temel uygulamaları Koruma, Bildirme, Kurtarma (KBK) olarak ifade edilir. Yukarıda metinler içerisinde örneklendirerek anlatmaya çalıştığım koruma ve bildirme olay anında hem yaralının hareket ettirilirken daha fazla hayati riske maruz kalmasının önüne geçmek hem de olay sonrasında olayın büyüyerek başkaları için tehlike yaratabilecek boyutlara ulaşmasını önlemek için oldukça önem arz etmekte.

Biraz daha detaylandırmak gerekirse;

Kaza Alanının Güvenliğini Sağla!

Koruma

Kaza sonuçlarının ağırlaşmasını önlemek için olay yerinin değerlendirilmesini kapsar. En önemli işlem olay yerinde oluşabilecek tehlikeleri belirleyerek güvenli bir çevre oluşturmaktır.

Gerçekleşen bir trafik kazasıysa;
  • Kazaya uğrayan araç mümkünse aracın pozisyonu fotoğraflanıp, notlandırıldıktan sonra diğer sürücüler için tehlike arz etmeyecek güvenli bir alana alınmalıdır.
  • Olay yeri görünebilir ve anlaşılabilir bir biçimde işaretlenmelidir.
  • Meraklı kişiler kaza alanından uzaklaştırılmalıdır.
  • Kazaya uğrayan aracın motoru kontak anahtarından durdurulup el freni çekilmelidir.
  • Araç yakınında kesinlikle sigara içilmemelidir.
Olay yerinde gaz kaçağı varsa ya da böyle bir durumdan şüpheleniliyorsa zehirlenmelerin önlenmesi için;
  • Gaz akışı kesilmelidir. Tüpünün ve/ya gaz hattının vanası kapatılmalı, ortam iyice havalandırılmalıdır.
  • Kıvılcım oluşturacak ışıklandırmalar için şalterler indirilmeli, elektrikli/ateşli araç gereçler kullanılmamalıdır.
  • Çağrı araçlarının kullanımına izin verilmemelidir.
Bunlar dışındaki olaylarda
  • Olay yeri güvenliği sağlanmalıdır.
  • Olay yeri güvenliği sağlanabiliyorsa hasta ya da yaralılar kesinlikle yerlerinden kımıldatılmamalıdır.
  • Hasta ya da yaralıların yaşamsal tepkileri, durumları değerlendirilmelidir.
  • Hasta ya da yaralılarla iletişime geçebiliyorsanız kendilerine ve çevredekilere adınızı, soyadınızı, ilk yardım sertifikası sahibi olduğunuzu belirtmelisiniz.
  • Bilinç kaybı olanlar ile solunum, dolaşım, kanama problemi olan hasta ya da yaralılar belirlenerek öncelikle müdahale edilmelidir.
  • Kanamalı durumlarda Hepatit B, C ve HIV/AIDS gibi hastalıklara karşı korunmak için müdahaleden önce mutlaka eldiven giyilmelidir.
  • Suni teneffüs ve kalp masajı konusunda bilgiliyseniz, suni teneffüs ve kalp masajı yapılmalıdır.
İlk Yardım

Bildirme

Olay/kaza, mümkün olduğu kadar hızlı bir şekilde iletişim araçları veya kaza yerinde bulunan diğer kişiler aracılığı ile gerekli yardım kuruluşlarına bildirilmelidir. Türkiye’de ilk yardım gerektiren her durumda telefon iletişimleri 112 acil telefon numarası üzerinden gerçekleştirilir.

Merinos AKKM Personeline İlk Yardım Eğitimi

Kurtarma (Müdahale)

Olay yerinde hastalara/yaralılara müdahale, hızlı ancak sakin bir şekilde yapılmalıdır.

İlk Yardımın ABC’si Nedir?

Bilinç kontrol edilmeli, bilinç kapalı ise aşağıdakiler hızla değerlendirilmelidir:

A. Hava yolu açıklığının değerlendirilmesi
B. Solunumun değerlendirilmesi ( Bak-Dinle-Hisset)
C. Dolaşımın değerlendirilmesi (Şah damarından 5 saniye nabız alınarak yapılır)

İlk Yardımda Yapılması Gerekenler

  • Hasta ya da yaralının aciliyet durumunu değerlendirmek (Solunum gerçekleşiyor mu? Bilinci yerinde mi? Sorulara cevap verebiliyor mu?),
  • Hasta ya da yaralının korku ve endişelerini gidermek,
  • Hasta ya da yaralıya müdahalede yardımcı olacak kişileri organize etmek (112’nin aranması, çevre güvenliğinin sağlanması, meraklıların uzaklaştırılması, kazayla ilgili olarak, yanma-patlama riski olup olmadığının kontrolü, trafik uyarı levhalarının yerleştirilmesi vb.),
  • Hasta ya da yaralının durumunun ağırlaşmasını engellemek için gerekli müdahalede bulunmak (kontrollü bir şekilde pozisyon değiştirmek, kıyafetleri gevşetmek, kanamayı yavaşlatmak vb.),

Olay yeri güvenliği açısından herhangi bir tehlike yoksa hasta ya da yaralıyı kesinlikle yerinden kımıldatılmamalıdır.
Kırık, çıkık, burkulma gibi durumlarda yerinde müdahalede bulunarak kazazedeyi güvenli şekilde sağlık kurumuna nakledilebilir.

İlk Yardım Eğitimi Nedir? Neleri Kapsar?

İlk yardım eğitimi, en çok yirmi kişinin eğitim görebileceği, eğitime katılanların tamamının birbirlerini rahat bir şekilde görebilmeleri için masa ve sandalyelerin “U” şeklinde düzenlendiği, orta kısımda yer alan boşlukta uygulamaların yapılabilmesine olanak veren kişi başına asgari üç buçuk metre kare kullanım alanı olan en az 20 metrekarelik eğitim salonu, idare odası, eğitmen odası, lavabo ve tuvaletin bulunduğu mekanlarda verilir.

Eğitim süresi 16 saat olarak belirlenmiştir ve içeriği şu başlıklardan oluşur:

  • Genel İlk Yardım Bilgileri (30 dk)
  • Hasta/Yaralının Ve Olay Yerinin Değerlendirilmesi (60 dk)
  • Temel Yaşam Desteği (255 dk)
  • Kanamalarda İlk Yardım (45 dk)
  • Yaralanmalarda İlk Yardım (45 dk)
  • Yanık, Donma ve Sıcak Çarpmalarında İlk Yardım (30 dk)
  • Kırık, Çıkık ve Burkulmalarda İlk Yardım (15 dk)
  • Bilinç Bozukluklarında İlk Yardım (45 dk)
  • Zehirlenmelerde ilk yardım (30 dk)
  • Hayvan Isırmalarında İlk Yardım (30 dk)
  • Göz, Kulak ve Buruna Yabancı Cisim Kaçmasında İlk Yardım (15 dk)
  • Boğulmalarda İlk Yardım (30 dk)
  • Hasta/Yaralı Taşıma Teknikleri (30 dk)

İçeriğin detaylarını şu pdf dökümanından görüntüleyebilirsiniz. Ayrıca, Türk Kızılayı Ulusal İlk Yardım Programı kapsamında yayında olan web sitesinden de cep kitaplarını görüntüleyebilirsiniz.

İlk Yardım Sertifikası

İlkyardımcı sertifika eğitim programı Sağlık Bakanlığı tarafından ilkyardım eğitimi verme ve ilkyardımcı sertifikası programı düzenleme yetkisi verilen kurumlar tarafından düzenlenir. Düzenlenen eğitime katılan kişiler eğitimin sonunda Sağlık Bakanlığı yetkililerince hem teorik hem de pratik uygulamalı olmak üzere iki aşamalı sınava katılırlar. Her iki sınavda da 100 tam puan üzerinden 85 ve üzeri puan alan kişilere İl Sağlık Müdürlüğü tarafından ilkyardımcı sertifikası ve ilkyardımcı kimlik belgesi düzenlenir. Katılımcıların iki sınav hakkı bulunmaktadır. Her iki sınavda da başarısız olanlara yönetmelik gereği, sertifika yerine katılım belgesi düzenlenir.

Sınav genellikle hafta sonları yapılmaktadır. İstanbul Avrupa Yakası’nda Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi Konferans Salonu, Anadolu Yakası içinse Haydarpaşa Numune Hastanesi Konferans Salonu sınavın gerçekleştirildiği yerlerden bazılarıdır.

İlkyardım Eğitim Merkezi’nden eğitim almış kişi ve kurumların başarı gösterdikleri sınav sonunda almış oldukları sertifikalar üç yıl geçerlidir. Bu süre dolmadan önce yine ilgili merkezce hatırlatma yapılır. Bu sürenin sonunda yapılacak değerlendirme sınav sonucuna göre güncelleme eğitimi verilir. Güncelleme eğitimleri, sertifikada belirtilen eğitim sürelerinin yarısı olacak şekilde düzenlenir.

İlkyardımcı sertifikaları ve ilkyardımcı kimlik belgesinin geçerlilik süresi üç yıldır.

Evde İlk Yardım

İlkyardımcının Özellikleri

Olay yerinde, genellikle olaya maruz kalan ya da tanık olan insanlar telaşlı ve heyecanlı davranışlar sergilemektedirler. Bu panik hali içerisinde ilkyardımcı sakinliğini korumalı ve kararlı bir şekilde olayın sorumluluğunu alarak gerekli müdahaleleri doğru olarak yapmalıdır. Bunun için bir ilkyardımcıda aşağıdaki özelliklerin olması gerekmektedir:

  • İnsan vücuduyla ilgili temel bilgilere sahip olmalı,
  • Önce kendi can güvenliğini korumalı,
  • Sakin kalmalı, etraftakilere güven vermeli ve pratik olmalı,
  • Eldeki olanakları analiz etmeli ve hızlıca değerlendirebilmeli,
  • Olayı anında ve doğru olarak haber vermeli (112’yi aramak),
  • Çevredeki kişileri hızlı bir şekilde organize edebilmeli ve onlardan yararlanabilmeli,
  • İyi bir iletişim becerisine sahip olmalıdır.

Hayat Kurtarma Zinciri Nedir?

İlk yardımcının görevlerini, nasıl hareket etmesi gerektiğini detaylıca yukarıda anlattım. Son aşamada ilk yardımın hangi aşamaya kadar yardımcı olabileceğini, hangi aşamadan sonra artık müdahalenin sağlık uzmanlarınca devam ettirileceğine değineceğim. Bu aşamalar hayat kurtarma zinciri olarak belirtilmektedirler ve hayat kurtarma zinciri 4 halkadan oluşur. Son iki halka ileri yaşam desteğine aittir ve ilkyardımcının görevi değildir.

1. Halka – Sağlık kuruluşuna haber verilmesi
2. Halka – Olay yerinde Temel Yaşam Desteği yapılması
3. Halka – Ambulans ekiplerince müdahaleler yapılması
4. Halka – Hastane acil servislerinde müdahale yapılmasıdır.

Son Notlarım

Şu sıralar ilk yardım sertifikamın süresi bitecek. Sertifika sahibi olduğumdan bu yana ne mutluki basit yaralanmalar dışında kritik bir durum olmadı. Ancak, edindiğim bu tecrübeler gösterdiği şu ki, kesinlikle kan grubunuzu bilmeli ve sıklıkla kullandığınız bir ilaç varsa, bu ilaca erişiminiz kolay olmalı ve acil bir durum için ilaçla beraber not taşımalısınız. İlk yardım konusunda bilgili olmayan insanların tamamen kulaktan dolma müdahalelerle sağlıklı birini bayıltabileceklerini gördüm. Hasta ve yaralıların zaten paniğe meyilli olacaklarını unutmayın. Böyle bir durumda ortamı daha da paniğe sevk etmek ve kişinin yeterince temiz hava almasını engellemek aynı zamanda kendisiyle iletişimi de zorlaştıracaktır. Bu nedenle, önce kendiniz ve sevdikleriniz için temel ilk yardım eğitimi almalısınız. Unutmayın, ne kadar bilinçlenirsek kendimize ve başkalarına o kadar fayda sağlayabiliriz.

Diğer yandan risklerden de kaçınmanız, yürüyüş faaliyetlerinizde bölgeden sorumlu güvenlik birimlerine haber vermeniz önemli.

Kaynakça nedir?
  1. Temel İlk Yardım Uygulamaları Eğitim Kitabı, İstanbul Medipol Üniversitesi İlk Yardım Eğitim Merkezi, 2013
  2. İlk Yardım Cep Kitabı, Türk Kızılayı, 2015
Hey! Bir dakika!

Yeni içeriklerden haberdar olmak ister misin?


Kayıt Ol!

Etiketler

Yorumlar

Yazıyla ilgili düzenleme gönder!

Neden Yoldan Çıktım?

Neden Yoldan Çıktım?
Ekoyurttaş. Yazar, çizer, yürür-gezer, bisikletle ulaşır. Daha az tüketmenin, tüketmekten çok üretmenin, dönüştürmenin yollarını arar, paylaşır.

Sonraki Yazı

Aktüel

Permakültür (Sürdürülebilir Tarım) Nedir?

Yürüyüş ve çiftlik ziyaretlerimde mümkün olduğu kadar yerleşim yerlerinde, köy kahvehanelerinde molalar vermeye özen gösteriyorum....

Önerilen Yazılar